Döviz piyasası ve döviz kuru rejimleri

Döviz kuru rejimleri iki alt başlık altında incelenmektedir.

Sabit Kur
Sabit Kur rejimi adından da anlaşılabileceği gibi döviz kurunun sabit bir fiyata endekslenmesidir. Bunu merkez bankası elindeki döviz stoklarıyla yapar. Bu sayede ülkedeki döviz fiyatlarını sabit bir şekilde belirler ve belirsizliği ortadan kaldırır. Fiyat dalgalanmalarındaki etki ülkede ticaret yapanlara etki etmez. Kısacası ne alıp ne verdiğimizi sabit bir fiyat üzerinden anlamamızı sağlar.

Ancak sabit kur rejimi güzel olduğu kadar tehlikelidir de. İlk başta maliyetlerin hepsine merkez bankası katlanır. Faiz politikaları istediği gibi uygulanamaz. Ticaret dengesinde sapma oluşturacağından ithalat ve ihracat dengesi sıkıntıya girerek ülke dengelerini değiştirebilir.

Esnek Kur
Esnek kur rejimi fiyatın serbestçe hareket etmesidir. Şöyle ki günümüzde teknolojinin de ilerlemesiyle birlikte fiyatların hareketlerini rahatça görebiliyoruz değil mi ? İşte bu dalgalanma ‘’ESNEK KUR’’ dur. Sabit kurdan ziyade esnek kur için merkez bankası bunlara kafa yormak yerine kuru rahat bırakır ve piyasadaki tepkilere göre kurun hareket etmesini izler.

Sistemin en büyük avantajı kuru sabitleyeyim de müdahalede bulunayım tarzında bir ihtiyacın olmamasıdır. İkinci olarak bağımsız kuru kullanarak ülkelerin kendi enflasyon ve işsizlik hedeflerine ulaşmasında yardımcı olur.

İşin zor yanı ise kontrolü tamamiyle piyasaya bırakılıyor olması. Tek bir açıklama ile kur çok yükselebiliyor ya da dipleri görebiliyor. Örnek vermek gerekirse 1 Kasım seçimlerinde Dolar/TL’deki hareketi hatırlayalım. Cuma günü 2.91’den kapanışını yapan kur  2.76 ‘lara kadar düşüş yaşamıştır. Bunun toparlanması ileri zamanlarda gelse de ticaret yapanlar için bu oldukça problem yaratmıştır.

Karma Rejim
Yukarıda verdiğimiz bilgilerin karmasıdır kısaca. Yani biraz sabit kur biraz da esnek kur karışımıdır.

Karma rejimlerde hem sabit hem esnek kur uygulanacağından belli bir sisteme oturtmak gerekiyor. Bunun için bir çok yöntem geliştirilmiştir. Şöyle ki bir dövizin aşırı değerlenmesi ya da aşırı değer kaybettirilmesi müdahalelerle yapılabiliyor. Aşırı dalgaları kur yine müdahalelerle engellenebiliyor.

Yukarıda aslında şunları görüyoruz;

. Döviz kurlarının ülkeler arası ticaretine, uygulanan politikalarla nasıl değiştirilebildiğini
. Yanlış uygulamalar sonucunda paranın aşırı değer kazandırılıp kaybettirilebileceğini
. Ülkelerin kendi içlerinde verdikleri kararlarda çapraz kurları hareket ettirebildiğini
. Müdahalenin gerekti zaman yapılabilme özgürlüğünün varlığı.

R.Gökberk Taş
IşıkFX Müşteri Temsilcisi