Varant Nedir?

Varantlar yatırımcıya, dayanak varlığı ya da göstergeyi önceden belirlenen bir fiyattan belirli bir tarihte veya belirli bir tarihe kadar alma ya da satma hakkı veren ve bu hakkın kaydi teslimat ya da nakit uzlaşı ile kullanıldığı menkul kıymet niteliğindeki sermaye araçlarıdır. Diğer bir deyişle varant, menkul kıymet haline getirilmiş opsiyonlardır.

Türleri;
“Alım Varantı (Call) ve “Satım Varantı”(Put) olmak üzere, iki tür varant bulunmaktadır.
Alım Varantı, yatırımcıya vadede dayanak varlığı alma hakkı vermekte olup, dayanak varlığın vade sonu değeri kullanım fiyatından büyük olması durumunda kullanım gerçekleşir ve aradaki fark yatırımcıya ödenir. Yatırımcıya vadede dayanak varlığı satma hakkı veren satım varantında ise, dayanak varlığın vade sonu değeri kullanım fiyatından düşük ise kullanım gerçekleşir ve aradaki fark yatırımcıya ödenir. Eğer kullanım gerçekleşmezse varantlar herhangi bir ödeme yapılmadan sona erer.
Dayanak varlığın fiyatının; yükseleceğini düşünen yatırımcı, alım varantı; düşeceğini düşünen yatırımcı; satım varantı alır.

Özellikleri;
Varantların en önemli özelliği yükümlülük vermek yerine hak sağlamasıdır. Varantın sağladığı hak, vadede sona erer.

Önceden belirlenmiş bir kullanım fiyatı ve bir vade tarihi vardır.Vade sonunda kullanılmazsa değersiz olarak itfa olur.

Vade boyunca veya sadece vade sonunda kullanım hakkı veren iki tipi vardır: Amerikan tipi ve Avrupa tipi.

Varantlar nakit karşılığında ödenen bir ücret karşılığı işlem görür. Nakit uzlaşı veya kaydi teslimat vardır.

Varantların özellikleri ihraççı tarafından belirlenir. Her bir varantın tek bir ihraççısı vardır.Dayanak varlık veya SPK’ya göre uygun bulunan göstergelere göre ihraç edilirler.

Varant alım satımında yatırımcı açısından teminat gerektiren herhangi bir durum söz konusu değildir.Yatırımcı bir varantı satın alır, aldığı varantı geri satabilir ancak varantı açığa satamaz. Bunun iki sonucu vardır. Birincisi yatırımcı hiçbir zaman varantı yazan taraf olmadığından risk yaratan taraf olmaz. Risk yaratmadığı için de yatırımcıdan teminat istenmez.

Varantlarda para kazanmak için yatırımcının dayanak varlıktaki fiyat beklentisinin doğru çıkması gerekir. Eğer yatırımcının beklentisi doğru çıkmaz ise kar elde edilemez, ama stratejisine uygun varantı kullanmazsa yatırımcı doğru beklentiye sahip olsa bile zarara uğrayabilir

Varantların yükümlülük altında sokmadan yatırımcıya kullanım hakkı vermesi ve kaldıraç içermesi, asimetrik getiri; ucuz komisyon, düşük bedelle işlem ve daha yüksek miktarda pozisyon alma; likidite ve teminatsız işlem gibi avantajlar sunabilir.

Her finansal araçta olduğu gibi varantların da özelliklerinden kaynaklanan çeşitli dezavantajları bulunmaktadır. Klasik yatırım araçlarından farklı hareket etmeleri, vadelerinin sınırlı olması ve aşırı kaldıraç kullanımının zarar büyütme potansiyeli başlıca dezavantajlar veya riskler arasında sayılabilir.

Forex ve Varant Piyasaları Karşılaştırma
Varant Piyasaları yatırımcıya işlem çeşitliliği sağlamakla kalmayıp tecrübesiz yatırımcılara da işlem yapma olanağı sunmaktadır. Hiç işlem yapmamış yatırımcı adayları için, sanal para ile işlem yapılabilen ve dünya ile aynı anda gecikmesiz ve kesintisiz olarak piyasaları takip etmelerine imkan tanıyan “demo hesap” özelliği Forex Piyasasında olmasına rağmen Varant Piyasasında bulunmamaktadır.

Forex ve Varant Piyasalarında işlem yapabilmek , pozisyon alabilmek için çeşitli aracı kurumlar vasıtasıyla gerçekleşmektedir. Forex Piyasası yatırımcısı sağlanılan imkanlar, kaldıraç oranları, kampanyalar online destek, ücretsiz eğitim ve danışmanlık gibi hizmetleri alabileceği aracı kurumu, yüzlerce şirket arasından kendileri seçmektedirler .

Forex piyasasında alınan pozisyonlar varant piyasasındakilere nazaran daha kısadır. Ayrıca yapılan işlem sonucuna kazanılan veya kaybedilen varlıklar birbirinden çok farklıdır. Forex Piyasasında dövizler arası parite farklarından kar elde edilirken varant piyasasında bir varlığın kendisi değil onu satma veya alma hakkı elde edilerek kar veya zarar edilir. Başka bir deyişle varant piyasasında yapılan işlem sonucunda kazanılan söz konusu varlığın kendisi değil satma yada alma hakkıdır.

Varant piyasasında vade duyarlılığı bulunmaktadır.Vade sonuna yaklaşan varantın dayanak varlıktaki fiyat farklılıklarından birebir etkilenmemektedir.Forex piyasasında ise volatilite arttıkça anlık fiyat tepkileri varlığınıza yansıyabilmektedir.

Varant piyasasında enstürman çeşitliliği BİST,Altın,Petrol gibi ürünlerle sınırlıyken ;Forex piyasasında ürün yelpazesi oldukça geniştir.

Forex ve Varant Piyasalarında “kaldıraç oranı ” ortak bir kavramdır. Forex ve Varant Piyasalarının başka bir ortak noktası ise , aracı kurumlar aracılığı ile online olarak işlem yapılabilmesidir.

Forex Piyasasında haftanın 5 günü 24 saat işlem yapabilir pozisyon açabilirsiniz,Varant Piyasasında ise Hisse Senetleri Piyasasının normal seans saatlerinde (birinci seans 09:50 – 12:30 arasında, ikinci seans 14:20 – 17:30 arasında) işlem gördükleri için ayrı olarak varantlara özel bir açılış seansı yapılmamaktadır.

MELTEM EKER
Senior Retention Takım Lideri